Delizeka

Geçen günlerde ADSL hızlarının artırılması ile ilgili kararları nedeniyle Telekom karşısında kendimi, bir karikatürde olduÄŸu gibi, direkt peynire giden bir labirente bırakılmış fare gibi hissetmedim dersem yalan olur. Bugüne kadar 256 K limitsiz paketteki kullanıcıları limitli paketlere geçirmek için bu kadar uÄŸraÅŸ vermiÅŸ bir firmanın anlayışının 180 derece çark etmesi, bende “kesin bi bit yeniÄŸi var bu iÅŸte” hissi uyandırmıştı.

ADSL hizmetini, sorunları çözmede yetersiz kalarak, bazen adeta iÅŸkenceye çevirerek veren Telekom, internet hızları artırılınca, herkesten alkış topladı. Bir ara ben bile, “acaba hakkaten aklı başında birileri olaya el mi koydu” diye düşünmeye baÅŸlamıştım. Fakat birÅŸey deÄŸiÅŸmemiÅŸ çok geçmeden anladım. Hatta benim açımdan durumun daha berbat hale geldiÄŸini yeni yeni kavramaya baÅŸladım.

Daha geriye giderek bir olay anlatayım; geçen sene yapılan kampanyaya katılarak 256 K limitsiz ADSL hesabımı 1024 limitli (kampanya dahilinde limitsizdi, hepiniz bilirsiniz) ye çevirmiÅŸtim. Kampanyaya katılımı telefonla yapan Telekom, 256 K ya geri dönüş için Telekom merkezlerinde form doldurmayı gerekli kılmıştı. Birkaç ay hızlı internet kullanmaya deÄŸer diyerek, kampanya bitiminden sonra baÄŸlı bulunduÄŸum Telekom merkezine gittim. GittiÄŸimde, kendisinin kapıda duran danışma görevlisi mi, güvenlik görevlisi mi (üzerinde bir üniforma vardı) anlayamadığım biri “nereye gidiyorsun birader” tadında bir ifade ile karşıladı. Ne yapmaya çalıştığımı izah etmek için uÄŸraÅŸ verdikten sonra bana kapının önünde beklememi söyleyerek bir form getirdi, ne form hem de! Formun üzerine yazı yazabilmek için daha önceden karınca duası yazmayı denemiÅŸ olmak faydalı olabilir. Formdaki bölümleri doldururken, sadece internet hızını deÄŸiÅŸtirmek haricinde, statik olan IP adresimin iptali için iÅŸaretlemem gereken bölümü de iÅŸaretledim. Formu yetkili(!)ye teslim ederek, kapıdan uÄŸurlandım.

Birkaç gün sonra internet 256 K ya düştü, “eh dedim buna da şükür” fakat baktığımda statik IP adresimin hala geçerli olduÄŸunu gördüm. Telekom’ın yaptığı iÅŸi eksiksiz yaptığına olan bir andan fazla sürmeyen belirsiz bir güven nedeniyle, modemi defalarca restart ettim, hatta tümden resetledim belki problem modemdendir diye. Nafile tabiki, o gün bugündür hala statik IP ücreti ödüyorum.

Çünkü ADSL destek hattını arayıp 10 dk kadar telefonda bekledikten sonra, karşıma çıkan insana bütün iyi niyetimle sorunu anlatmaya çalışmak ve sonunda tartışmaya dönüşecek bir konuşmanın bedeli muhtemelen birkaç aylık statik Ip ücretimi karşılar diye düşünüyordum.

Her telefon açıp bir problem olduÄŸunu ilettiÄŸinizde “modeminizin ışığı yanıyor mu, tamam bi kapatıp açın..” tarzındaki sanki önlerinde “madde 1. modemin ışığını sor, madde 2. modeme restart attır” gibi bir yazı varmış ve oluÅŸabilecek tüm sorunlar sanki o yazılan troubleshooting maddelerini sırayla uygulayınca çözülebiliyormuÅŸ ve hatta hep sorun müşteri tarafındaymış gibi bir tavırla eminim hemen herkes karşılaÅŸmıştır.

Sonunda söylenen ÅŸey ise; “Arıza kaydınızı aldık, birkaç gün içinde arayacağız” ve aranmayan, ya da “birkez aradık ulaÅŸamadık” düşüncesi ile hareket edildiÄŸini zannettiÄŸim bir müşteri hizmetleri. Müşteri hizmetlerinin bu özgürlük anlayışının temelinde firmanın Türkiye’de tekel gibi bir duruma sahip olmasından kaynaklandığını düşünmek çok da mantıksız olmayacaktır sanırım.

Nasılsa abone için çok ciddi bir alternatif seçenek yok internet hizmeti için. Nasılsa hakkınızı savunmaya çalışmak sizin problemlerinizi çözmenize yardımcı da olmuyor. Nasılsa derme çatma bir ADSL yapısını sorgulama gücüne sahip değiliz. O zaman bir problem yok.

Bugüne dönelim, internetimiz hızlandı. Aman ne büyük hizmet anlayışı. Türkiye’de bazı ÅŸeyler yıllardır normal seviyeden düşük bir seviyede varolduÄŸu için, olması gayet normal olan bir seviyeye yaklaÅŸmaya baÅŸladıkça sanki çok büyük bir iyilik yapılmış gibi havalara uçuyoruz. Dünyanın en pahalı internet hizmetlerinden birini kullanan insanlar olarak, dünya ortalamasına yaklaÅŸmamızı saÄŸlayan ÅŸu internet hız artışı için “Telekom sen gönlümü tekrar kazandın” diyemiyorum, akl-ı selime sahip insanların da diyebileceÄŸine ihtimal vermiyorum. Aksine ÅŸunu diyebiliyorum, “madem 4 katlık bir hız artışı yapabiliyordunuz bugüne kadar neden fazla fazla para verdik”. Hani altyapı olarak da bir deÄŸiÅŸiklik göremedik ki, 195.175.39.40 IP li DNS adresi bazen çalışmıyordu, ÅŸu anda da çok farklı deÄŸil. Ä°nternetle ilgili problem yaşıyorduk ÅŸimdi de farklı deÄŸil problemlerin cinsi. ADSL destek hattını aradığımızda, bizi aptal yerine koyan “modeminizin ışığı yanıyor mu” sorusuna muhatap oluyorduk, hala oluyoruz. “7/24 telefonunuzu açık tutun, herhangi bir zaman probleminizle ilgili arayabiliriz” diyorlardı ve ben “aman 7/24 diyorsunuz, gece aramazsanız sevinirim” diyordum, en son aradığımda gene öyle dedim.

ADSL hattının da telefon hattıyla ortak olmasını düşünerek baÅŸka bir olay anlatayım; birkaç ay önce akÅŸamları telefonum çaldığında ve açtığımda karşımda “alo” diyen iki farklı kiÅŸi buluyordum. Sonra anladım ki bunlar birbiriyle konuÅŸmaya çalışan iki kiÅŸi ve ben onları duyabiliyordum, onlar da beni. Uzunca zaman süren bu mecburi telekonferans sırasında karşımdaki kiÅŸiyle bu sorunu tartıştığımızda şöyle bir durum ortaya çıktı, onu aradıkları zaman aynı anda benim telefon da çalıyor ve açtığımda konuÅŸmaya dahil olabiliyorum ve ben bir yeri aradığımda da bahsettiÄŸim kiÅŸinin telefonu da çalıyor ve o da benim konuÅŸmama dahil olabiliyor.

Durum Telekom’a ÅŸikayet edildikten sonra, birkaç gün telefonum çaldığında, konuÅŸmalarından anladığım kadarı ile telekom görevlileri olan insanların konuÅŸmaları geliyordu, hem de birkaç gün boyunca. “Kusura bakmayın, çalışma yapıyoruz” demeye bile gerek duymadan akÅŸamları telefonlarımı çaldırıp, bana konuÅŸmalarını dinletmeleri de, telefonu kullanamaz hale getirmeleri de “ince(!) bir hizmet anlayışının” örneÄŸi sanırım.

Ben, ADSL sürekli gidip geldiği bir dönemde, acaba benim modem mi bozuldu diye modemi kurcalayıp güzel bir modemden olmuş biriyim. Modemi aldığım fiyat olan 200 küsür dolar ile 4 aydan fazla 256 K limitsiz ADSL ücreti ödenebileceğini belirtmiş olayım. Benimkisi biraz safdillik tabii, ADSL e ve Telekoma güvenerek modemi parçalamak.

Ve son olay, ADSL hatlarımızın hızları artırılmasıyla benim internetim her 5-10 dk da bir kopup 3-4 dk sonra geri geliyor. Bu durumun uyumaya çalışırken musluktan damlayan suyun sesini duymak gibi iğrenç birşey olduğunu anlatmama gerek yok sanırım.

Önce modemin ayarlarını kontrol ettim, restart ettim, reset attım, tekrar ayarladım. Sonra kablodan şüphelendim, kabloyu değiştirdim. Sonra o güne kadar sorun çıkartmamış olan, kablo uzunluğundan şüphelendim, daha kısa bir kablo ile değiştirdim. Telefon hattı düzgün çalışıyor mu diye kontrol ettim. Modemin debug seviyesinde loglamasını açtım, loglara baktım.

Diyeceksiniz ki, “gene kendine boÅŸuna eziyet etmiÅŸsin, ADSL bu, olur böyle ÅŸeyler, keÅŸke ADSL destek hattını arayıp sorunu iletseydin”. Ancak farkında olmadığınız birÅŸey var ki; bu kez tüm bunları ADSL destek hattını aramadan çözebilir miyim umudu ile yaptım, çünkü “modeminizin ışığı yanıyor mu” gibi birkaç sorudan sonra “arıza kaydınızı aldım, biz sizi ararız” denilmesi benim sorunumu çözmeyecekti..

Yanılmadım bu düşüncemde ama öncesini anlatayım. Modemin debug loglarında aşağıdaki satırları görünce destek hattını aramaktan başka çarem kalmadığı anladım:

Aug 18 17:47:32 user warning dnsprobe[552]: dns query failed
Aug 18 17:47:30 user warning dnsprobe[552]: dns query failed
Aug 18 17:47:28 user warning dnsprobe[552]: dns query failed
Aug 18 17:46:56 user warning dnsprobe[552]: dns query failed
Aug 18 17:46:54 user warning dnsprobe[552]: dns query failed
Aug 18 17:46:52 user warning dnsprobe[552]: dns query failed
Aug 18 17:46:20 user warning dnsprobe[552]: dns query failed
Aug 18 17:46:18 user warning dnsprobe[552]: dns query failed
Aug 18 17:46:16 user warning dnsprobe[552]: dns query failed
Aug 18 17:45:44 user warning dnsprobe[552]: dns query failed
Aug 18 17:45:42 user warning dnsprobe[552]: dns query failed
Aug 18 17:45:40 user warning dnsprobe[552]: dns query failed
Aug 18 17:45:11 user critical kernel: ADSL link up, fast, us=256, ds=1024
Aug 18 17:45:07 user warning dnsprobe[552]: dns query failed
Aug 18 17:45:06 user critical kernel: ADSL G.992 channel analysis
Aug 18 17:45:05 user warning dnsprobe[552]: dns query failed
Aug 18 17:45:04 user critical kernel: ADSL G.992 started
Aug 18 17:45:03 user warning dnsprobe[552]: dns query failed
Aug 18 17:44:58 user critical kernel: ADSL G.994 training
Aug 18 17:44:39 user critical kernel: ADSL link down

Loglarda görüldüğü üzere, modem, ADSL hattının varlığını kavradıktan sonra ilk söylediği şey DNS adreslerine sorgu yapılamadığı. DNS adreslerim modemde otomatik olarak alınacak şekilde ayarlanmış durumda. Modem, eğer bir süre DNS sorgularına cevap almazsa, normal olarak bir süre 1. ve 2. dns adreslerini denedikten sonra bağlantıyı sıfırlayarak tekrar login olmaya çalışıyor. Dolayısıyla internet belirsiz ama kısa aralıklarla kesiliyor. US Robotics gibi iyi bir modemim var. Bugüne kadar problem çıkarmayan bu modemin internetin hızlanması ile problem çıkarmaya başlamasını düşünmek akılsızlık olur sanırım. Ki, denemediğim şey kalmadı, firmware güncellemesi de dahil olmak üzere. Problem aynı.
Ve sonuçta aradım destek hattını, tekrar bahsetmekten sıkıldığım soruları, tekrar sordular elbette. Ben ise o ara, olayın teknik izahını, modemin loglarından DNS’e arada bir baÄŸlanamadığımı anlatmaya çalışıyordum. Onlar, “modeminizin baÄŸlantı ışığı tam olarak sönüyor mu yoksa yanıp yanıp sönüyor mu” gibi sorular sorarken, ben sabit IP girerek de denediÄŸimi fakat durumun deÄŸiÅŸmediÄŸini, hatta kabloları bile yenilediÄŸimi anlatmaya çalışıyordum.

“7/24 telefonunuzu ve modeminizi açık tutun, her an arayabiliriz” den sonra çaresizlik içinde, tartışmanın da fayda getirmeyeceÄŸini düşünerek “gece aramazsanız sevinirim, teÅŸekkürler” diyerek telefonu kapattım. ADSL ücretimin yüzde bilmem kaçını karşılayabilecek bir telefon ücreti kaybetmiÅŸ olarak.

Ãœzerinden günler geçti, peki geçti mi sorun, geçmedi. Geçmez sorun, Türkiye’de birçok ÅŸey sakat ilerlerken, tekel olan böyle firmalardan sorunların çözümüne yönelik ciddi bir gayret beklememin ne kadar mantıksız birÅŸey olduÄŸunu bir kez daha anlamış olarak duruma alışmaya çalışıyorum. Bir DNS server kurarak acaba, modemin çeÅŸitli DNS kontrollerini atlatabilir miyim, PPPoe authentication sırasında karşı taraftan IP mi bir domain mi geliyor acaba diye aradaki alınıp verilen datayı ayıklayıp bir çözüm üretebilir miyim diye bakınıyorum.

Bir arkadaşım internet kafe açıp, sonra ona en uygun internet baÄŸlantısını Telekom’la görüşerek araÅŸtırıp aldıktan sonra sürekli internet kesilmelerine maruz kaldığı, durumun kendi taraflarından kaynaklanabileceÄŸi düşüncesi ile bir sürü zaman harcayıp sonra ADSL den olduÄŸu kesinleÅŸince, Telekom’dan “sorun yok görünüyor” gibi cevaplar alarak çaresiz bir duruma itilmesi gibi bir olayı da anlatmadan geçmeyeyim. Tabii, hizmet alamayan bu arkadaşıma hiç bir utanç hissi duymadan tam hizmet almış gibi fatura gönderen de Telekom idi.

Yazımın baÅŸlığında, beraber nasıl durduklarını merak ettiÄŸimden “Telekom” ve “hizmet anlayışı” ifadelerini bir araya getirdim. BaÅŸka bir yerde bir arada gördüğümü hatırlamadım da.. Siz hatırlıyor musunuz?

Tabii daha “kaliteli” kelimesinin yazıların baÅŸlığında bile “hizmet anlayışı”na sıfat olabilmesi biraz ütobik bir durum takdir edeceÄŸiniz üzere. Åžimdilik “anlayış”tan “hizmet anlayışı”na bir evrimleÅŸme beklemek ve çok sabretmek lazım. Biliyorsunuz insanın evrimi ile ADSL hizmetinin evrimleÅŸerek iyileÅŸmesi konusunda iki benzerlik var:

1. Çok uzun süre alıyor teorik olarak
2. İnsanın evrimleşerek bu hale gelmesi, pozitivizmin başka sığınak bulamadığı için üzerinde durduğu bir teori.

ADSL hizmetinin evrimleşecerek iyi hale gele gelebileceği hayalini de -belki pozitivizm değil ama- içimizdeki romantizmin başka bir hayal kuramamasına bağlayabiliriz.

Telekom’a karşı birikmiÅŸ duyguların birden boÅŸalması ÅŸeklinde uzun bir yazı oldu, ve bana böyle bir zaman kaybettirdiÄŸi için belki gene ben kaybettim. Nasılsa yazıyı okuyanlar da “doÄŸru tabii” deyip geçecekler…