Delizeka

E-ticaret uygulamaları son birkaç yıldır Türkiye’de de öncesine göre logaritmik bir ilgi artışı ile kullanılmaya baÅŸladı. Birkaç sene öncesinde vitrinde sadece birkaç tane büyük e-ticaret portalı varken, ÅŸimdilerde özellikle bazı sektörler, sektörel bazda ürün satın alınabilen çeÅŸitli e-ticaret uygulamalarını hizmete soktular. Bu sektörel ürün satma fikrinde en büyük ve hızlı geliÅŸen tabii ki bilgisayar hardware’i satan firmaların internet siteleri oldu. Daha sonra elektronik tüm eÅŸyaların internette satılması hız kazandı.

Dünyada da benzer ÅŸekilde, bizden daha önce, bu ihtiyaç farkedilmiÅŸ ve e-ticaret uygulamaları konusunda birçok hazır çözüm üreten yazılım firmaları mantar gibi arz-ı endam etmiÅŸti. Neredeyse hosting firmalarının büyümesi nispetinde büyüyen bu pazar, birçok farklı teknoloji ile hazırlanmış kaliteli ürünleri görmeye fırsat verdiÄŸi gibi, “fırsatçı” bazılarının “yaptım oldu, ÅŸimdi de satıyorum” düşüncesi ile hareket ettikleri her hallerinden belli olan çeÅŸitli kaliteden uzak e-ticaret sitelerini internette fink atarken görmemize de neden oldu.

Bu konuda open source birÅŸeyler üretmeye çalışmaya azmetmiÅŸ insanlarda, birçok konuda olduÄŸu gibi bu konuda da herkese açık bir e-ticaret sistemi geliÅŸtirmeye baÅŸladılar. Belki de fazlaca erken baÅŸladılar bu konuda çalışmaya. Bu çalışmaların en çok ilgi gören örneÄŸi “osCommerce” oldu. osCommerce ekibi, iyi niyetli bir gayret ile açık kaynak kodlu, birçok ihtiyaca cevap vermeye çalışan bir sistem geliÅŸtirmeye çalışıyor yıllardır. Bunu büyük ölçüde gerçekleÅŸtirdiklerini de söyleyebiliriz aslında. Son stable versiyonunda, genel anlamda e-ticaret ile ilgili birçok iÅŸlemi yapabiliyoruz. osCommerce kullanıcılarının ekledikleri eklentiler ile de bu özellikler çeÅŸitli ÅŸekillerde artırılabiliyor. Hatta öyle ki, Türkiye için birçok bankanın sanal posları ile uyumlu çalışabilen birçok eklenti bulmak bile mümkün.

Güvenlik problemlerinden, işlemlerin yeterli olup olmadığından bahsetmeyeceğim. Asıl konu başka birşey: teknik karmaşa ve yetersizlik!

osCommerce teknik açıdan baktığımızda, wordpress kadar bile esnek bir yapı sunmuyor. Çalışması için safe mode kullanmamaya, bazı durumlarda register_globals gibi ayarların açılmasına ihtiyaç duyuyor. Şöyle kodlarını biraz kurcalayıp, custom birşeyler yapmak isteyince, karşınıza bir sürü klasör, ne olduğu anlaşılmayan birçok php dosyası çıkıyor.

Hadi bunları geçtim, kardeşim madem php kodları arasına html yazacaksınız, neden böyle kodları parça pinçik edip sanki çok kompleks bir sistemmiş gibi bir algı oluşturmaya çalıştınız. Veritabanını iyi güzel hazırlamışsınız, ama neden böyle karman çorman hale getirdiniz kodlarınızı hala aklım almıyor.

Diyelim ki projeye baÅŸladığınız zamanlarda smarty tarzı template engine’ler mevcut deÄŸil, çeÅŸitli php frameworkler yoktu. Hatta isterseniz diyelim ki PHP5 de yoktu ki, güzel bir nesne yönelimli yapı geliÅŸtirebilesiniz. Fakat madem bunlar yoktu, ne diye html kodlarını klasik include ve require’lar ile sayfalara bölmediniz.

Son dönemde osCommerce ve türevi sayılan Zencart ile uğraştım. Tek yapmak istediğim custom bir tasarım uygulamaktı. Güya template mantığına sahip olan Zencart ile daha kolay olabileceğini düşündüm. Birçok template dolaşıyor ya ortamda. Ancak uğraştıkça açıkcası midem kalktı. Yo yo, kötü düşünmeyin. Elbette tasarım hazırlamak mümkün, C ile web sitesi programlamanın mümkün olduğu gibi.

Açıkcası bu güne kadar birçok insana osCommerce ve Zencart tavsiye etmiÅŸ iken, eÄŸer iÅŸleri bu uygulamaların standart özelliklerini customize etmeyi gerektiriyorsa, kimseye osCommerce ya da Zencart ile uÄŸraÅŸmasını salık vermiyorum bundan sonra. Bu iyi niyetli çalışmayı hazırlayanlara, teÅŸekkür etmekle birlikte, bu ürünleri sırf ücretsiz diye seçmek isteyenleri, uygulamalar çalışmaya baÅŸladıktan sonra karşılarına dikilebilecek çeÅŸitli customization problemleri (müşterinin aÄŸzı yok ki büzesin) ve olası destek operasyonlarında “bu ne yaa..” diyebilecekleri durumlar hakkında uyarmak isterim. Ä°yi düşünüp karar verin, osCommerce mart 2000 de baÅŸlayan bir proje ve maalesef hala mart 2000 de genel yaygın artık eski saydığımız teknolojilerin çok kullanıldığı bir yapıya sahip.

Umarız yeni versiyonlarında (osCommerce için 3.0 versiyonu 1 senedir bekleniyor), yapıyı sıfırdan ele almış olurlar. Ya da umarım günümüz web development felsefelerine uygun, daha esnek bir yapı sunan yeni bir proje filizlenir sıfırdan. Hatta böyle bir projeye mümkün mertebe elimizden gelen ile destek vermek isterim.

Teessüf ediyorum, osCommerce ve Zencart, günü yakalayamadınız..