Delizeka

Ä°nternette dolaşırken genelde sürekli linklere ardı ardına tıklayıp durmayız. Bir linke tıkladıktan sonra belirli bir süre o sayfada kalır, sonra eÄŸer istersek sayfa üzerindeki baÅŸka bir linke tıklayarak yolumuza devam ederiz. Kullandığımız web tarayıcısı da sayfada durduÄŸumuz anlarda, boÅŸ boÅŸ oturur teorik olarak. Bu boÅŸ vakti deÄŸerlendirmek lazım diye düÅŸünen Mozilla geliÅŸtiricileri, çoÄŸu web uygulama geliÅŸtiricisinin belki henüz haberi olmayan bir özelliÄŸi Firefox için varsayılan olarak aktif hale getirerek, tarayıcının boÅŸta kaldığı anları faydalı bir ÅŸekilde deÄŸerlendirmesini saÄŸlamışlar.

Bu özelliÄŸin ismi "Link Prefetching", yani linklerin önden yüklenmesi. Temel olarak yaptığı iÅŸ ise, sayfa kodlarında belirtilen link ya da dosyalara browser boÅŸta (idle) kaldığında istek gönderilerek ön belleÄŸe (cache) alınması iÅŸlemi. Yani eÄŸer bir sayfanın kodlarında "prefetch" edilmesi gerektiÄŸi yönünde bir kod bulunursa, siz o sayfayı incelerken tarayıcınız belirtilen linkleri sessiz sedasız isteyerek, siz tıkladığınızda sanki localden çalışırmışcasına hızlı gelmesini saÄŸlıyor demektir. Bu özelliÄŸi ÅŸu anda Google, arama sonuçları sayfalarında kullanıyor, dolayısıyla siz Google üzerinden bir arama yaptıktan sonra sonuçları incelerken Firefox’unuz Google’ın belirttiÄŸi sayfaları siz linklere tıklamadan ön belleÄŸine almaya baÅŸlıyor. Böylece herhangi bir sonuca tıkladığınızda anında sayfayı karşınızda bulabiliyorsunuz.

Bu yöntem her ne kadar benim hoÅŸuma gitmiÅŸ olsa da, bazıları tarafından da sıkça eleÅŸtirilen bir sistem. Çünkü Firefox, belirtilen linkleri ön belleÄŸine alırken, eksiksiz bir ÅŸekilde linkin gittiÄŸi sayfayı ön bellekten çalıştırabilmek için, linkten gelebilecek cookie’leri kabul ediyor. Bu nedenle de Firefox ön belleÄŸinde sizin bizzat tıklamadığınız sayfalarla ilgili cookie ya da dosyalar bulunabiliyor. Ayrıca bu özelliÄŸin, varsayılan ayar olarak açık olması da bazılarını rahatsız eden ayrı bir durum.

Mozilla’nın bu özelliÄŸi varsayılan ayar olarak aktif olarak sürümlerine dahil etmesinde ÅŸahsen Google’ın bu sistemi kullanmasının bir etkisi olduÄŸunu düÅŸünüyorum. Zira bildiÄŸiniz üzere, Google Mozilla’yı destekleyen önemli kuruluÅŸlardan biri. Ancak dediÄŸim gibi ben, bu durumun rahatsız edici olduÄŸunu düÅŸünmüyorum. Özellikle artık Google neredeyse bizim hakkımızda psikanaliz yapmaya yetecek kadar bizden bilgi topluyorken.

Bu sistemin site ziyaretçilerinize sayfalarınızı daha hızlı gösterebilmek gibi güzel bir avantajı olsa da bandwidth, sunucu yükü gibi konularda size negatif etkileri olacağını da unutmamanız gerekiyor. Çünkü sonuçta ziyaretçinin henüz istemediÄŸi bir sayfayı "ya isterse" diye sunucunuzdan otomatik olarak istenmesini saÄŸlıyor olacaksınız bu özelliÄŸi aktif ederek. Dolayısıyla da bu daha fazla bandwidth kullanımı, daha fazla sunucu kaynağı kullanımı da demek olacak. Ancak eÄŸer mantıklı ve abartmadan bu özellik kullanılarak bu negatif etkileri minumuma indirmeniz mümkün. Ziyaretçinin siteniz üzerindeki bir sonraki hareketini doÄŸru tahmin edebilirseniz, bir nevi client caching mekanizması ile sitenizin daha hızlı çalışır gibi görünmesini saÄŸlayarak ziyaretçilerinizi memnun edebilirsiniz. Fakat bu özelliÄŸin sadece bir Mozilla standartı olduÄŸunu ve Internet Explorer da çalışmayacağını da göz önünde bulundurmakta faydalı olabilir.

Peki nasıl kullanacağız bu özelliÄŸi? Bu konuda detaylı bilgileri "Mozilla Developer Center - Link Prefetching FAQ" bölümünde bulabilirsiniz ben çok basit olarak bu özelliÄŸi sayfanızda linkler için nasıl kullanılacağını göstereceÄŸim aÅŸağıda.

ÖrneÄŸin example.com sitenizin ana sayfasında ziyaretçilerin bir sonra tıklayacağı linkin genelde http://example.com/aboutus.html olduÄŸunu/olacağını tahmin ediyoruz. Bu durumda kullanıcılar example.com’a geldiklerinde aboutus.html sayfasını önceden ziyaretçinin tarayıcısına depolamak güzel bir fikir olabilir.

Bunu saÄŸlamak için yapmamız gereken tek ÅŸey, aÅŸağıdaki kodu sitemizin bölümleri arasına koymak olacak.

<link rel="prefetch" href="http://example.com/aboutus.html" />

Bu kadar basit! Ä°sterseniz html bir sayfa yerine herhangi bir dosyayı da prefetch edebilirsiniz, ya da istediÄŸiniz kadar prefetch linkini sayfanıza koyabilirsiniz. Fakat bu konuda abartılı davranmanızın hem ziyaretçinin internet baÄŸlantısını hunharca kullanmak ve site trafiÄŸinize anlamsız bir ek trafik getirdiÄŸiniz anlamına gelebileceÄŸini aklınızda bulundurmanızı öneriyorum.

Bu özellik nedeniyle "aman kiÅŸisel bilgilerim tehlikede" diyor ya da "Google ne iÅŸler çeviriyorsun gene?" sendromuna giriyorsanız, bu özelliÄŸi Firefox’da iptal etmek için tarayıcınızın adres satırına "about:config" yazıp gelen ayar sayfasının en üstündeki bölüme "prefetch" yazarsanız, sizi bu özelliÄŸin çalışıp çalışmayacağını belirleyen "network.prefetch-next" ayarı karşılayacaktır. Bu ayarın olduÄŸu satıra çift tıklayarak, karşısındaki "true" deÄŸerini "false" olarak deÄŸiÅŸtirip bu özelliÄŸi iptal edebilirsiniz.