Delizeka

Kimindir.com sitesinin belli bir kitle tarafından kullanılmaya başlanmasından ve arama motorlarında da üst sıralara çıkmasının ardından geçtiğimiz birkaç sene içinde bana çeşitli kişilerden bazı geri dönüşler oldu. Birbirine benzeyen birçok istek veya soru olunca bu konuda bir yazı yazmak gerektiğini düşündüm.

Whois nedir aslında buradan başlamak lazım. Çünkü insanların çoğu alan adı sahibi olsalar bile bu konuyu pek bilmiyorlar ya da tamamen yanlış biliyorlar. Whois bilgisi; alan adının sahibinin iletişim bilgilerini içeren, alan adının bir nevi künyesi sayılabilecek bir bilgidir. Bu bilginin kaynağı öyle ya da böyle alan adını satın alan kişidir. Ve farkında olsa da olmasa da bu künye bilgisini tüm internete kısıtsız bir şekilde açmayı kabul etmiş demektir.

Continue reading »

Dün gece kriptoloji ile ilgili birşeyler okurken aklıma gelen bu soru gün boyunca kafamı kurcaladı:

Öyle bir girdi var mıdır ki md5 fonksiyonuna girdiğinde çıktı olarak kendisini üretsin?

Bu soruyu sabahtan beri düşünmekteydim. md5 metodunun matematiksel detayını tam bilmediğimden ötürü bu soruya bir yanıt bulamadım. Meğer başkaları da bu ya da buna benzer soruları düşünmektelermiş. İnternette araştırdığım kadarı ile bilinen böyle bir girdi verisi mevcut değil. Ama ihtimal hesaplarına göre böyle bir noktanın varolma durumu mevcut.

md5 sum 128 bit bir değer ürettiğine göre, md5(x) = x olacak denklemde girdi olarak yazdığımız x’in de 128-bit olması gerekir. Buradan hareketle ihtimalleri hesaplanacak olursa ortaya kabaca %63.21 gibi bir oran çıkıyor. Yani yaklaşık %63 ihtimalle böyle bir girdi mevcut. (İlgili hesaplamaları şuradan takip edebilirsiniz.)

Continue reading »

İnternette dolaşırken genelde sürekli linklere ardı ardına tıklayıp durmayız. Bir linke tıkladıktan sonra belirli bir süre o sayfada kalır, sonra eğer istersek sayfa üzerindeki başka bir linke tıklayarak yolumuza devam ederiz. Kullandığımız web tarayıcısı da sayfada durduğumuz anlarda, boş boş oturur teorik olarak. Bu boş vakti değerlendirmek lazım diye düşünen Mozilla geliştiricileri, çoğu web uygulama geliştiricisinin belki henüz haberi olmayan bir özelliği Firefox için varsayılan olarak aktif hale getirerek, tarayıcının boşta kaldığı anları faydalı bir şekilde değerlendirmesini sağlamışlar.

Bu özelliğin ismi "Link Prefetching", yani linklerin önden yüklenmesi. Temel olarak yaptığı iş ise, sayfa kodlarında belirtilen link ya da dosyalara browser boşta (idle) kaldığında istek gönderilerek ön belleğe (cache) alınması işlemi. Yani eğer bir sayfanın kodlarında "prefetch" edilmesi gerektiği yönünde bir kod bulunursa, siz o sayfayı incelerken tarayıcınız belirtilen linkleri sessiz sedasız isteyerek, siz tıkladığınızda sanki localden çalışırmışcasına hızlı gelmesini sağlıyor demektir. Bu özelliği şu anda Google, arama sonuçları sayfalarında kullanıyor, dolayısıyla siz Google üzerinden bir arama yaptıktan sonra sonuçları incelerken Firefox’unuz Google’ın belirttiği sayfaları siz linklere tıklamadan ön belleğine almaya başlıyor. Böylece herhangi bir sonuca tıkladığınızda anında sayfayı karşınızda bulabiliyorsunuz.

Continue reading »

Bilgisayarla ve ilgili tüm somut-soyut kavramlarla içli dışlı olan biz yazılımcı taifesi, daha çok İngilizce temelli kelimelerle konuşuyoruz ister istemez. Çünkü bu teknoloji bizim içimizden değil yabancı memleketlerdeki insanların içinden çıkıyor ve öyle olmaya da devam ediyor. Bilgisayar ve internet ile ilgili İngilizce olarak bulabildiğimiz birçok kaynak dökümanın Türkçe’si olmayınca bu durum “mecburen” yerleşik bir hal almaya da başlıyor ve dilimize köklü bir şekilde yerleşmeye başlıyor.

Continue reading »

Bildiğiniz üzere, bir süre önce Ubuntu 7.10 tamamlanarak, resmi olarak yayınlandı. Ben de Ubuntu-sever olarak hemen bilgisayarıma yeni ubuntu versiyonunu kurdum. Kurduktan sonra çok beğendim ve hem biraz “acaba hakkaten gönderirler mi” gibi bir meraktan hem de elimin altında çizilme ve bozulmalara karşı daha dayanıklı bir 32 bit bir de 64 bit orjinal Ubuntu CD’im olsun diye, Ubuntu sitesinden birer adet CD talep ettim.

Talebimin üzerinden 2 hafta geçmeden Ubuntu CD’lerim bugün belirttiğim adrese getirildi. Bu kadar kısa sürede CD’lerin hem de posta masrafı ödenmiş olarak gönderilmesi açıkcası çok şaşırttı beni. İçimden gele gele bir “helal olsun” dedim. İşte bilgiyi paylaşmak budur!

Continue reading »